Zaburzenie Osobowości, co to oznacza?

 Z pewnością wiecie, co to depresja, uzależnienie, ADHD, bulimia, schizofrenia. Kilka etykiet, które ułatwiają porozumienie w branży zdrowia psychicznego. Zbiór typowych objawów skategoryzowanych w podręczniku. Nie jest to takie ścisłe jakby się wydawało. Bardzo  wiele osób ma kilka przypadłości jednocześnie. Niektórzy badacze uważają, że wynika to z niedoskonałości systemu klasyfikacji.
Podobną kategorią są Zaburzenia Osobowości. W Polsce wciąż rzadko diagnozowane. Najczęściej u osób, które sprawiają kłopoty, tak zwanych trudnych pacjentów. Jest to kategoria o tyle ważna, że nawet, co druga osoba szukająca pomocy w gabinecie cierpi właśnie na zaburzenie osobowości. Standardowa psychoterapia nie pomoże tym osobom. Często błąkają się od gabinetu do gabinetu, a ich objawy się pogarszają. Kolekcjonują egzotyczne diagnozy. Dopóki nie dowiedzą się, co jest problemem, nie znajdą pomocy. 

Zaburzenie Osobowości  to ogólny, nieefektywny wzór funkcjonowania. Zachowanie tych osób, odnoszenie się do innych, panowanie nad sobą jest niezgodne ze standardem. Nie chodzi o to, żeby wykorzenić wszelką indywidualność diagnozując ludzi, jako zaburzonych. Warunkiem tej diagnozy jest subiektywne cierpienie jakiego człowiek doświadcza. A doświadcza cierpienia stale i zwykle nie może liczyć na żadne współczucie. Myśli, sposób w jaki postrzega siebie i świat nie pozwalają mu cieszyć się życiem. Emocje są silne i nieprzyjemne. Objawy wpływają na każdy aspekt  życia i niektórym uniemożliwiają funkcjonowanie. Zwykle towarzyszą temu dodatkowe zaburzenia: depresja, nerwica, uzależnienia, zaburzenia odżywania i wiele innych. Z tych powodów człowiek szuka pomocy. Zupełnie nie zdaje sobie sprawy, że problem leży w tym w jaki sposób myśli, zachowuje się, odbiera świat, jakie są jego emocje i poglądy.

Zaburzenie osobowości, co mówi CBT*
  • Pacjent lub jego otoczenie mówią, że jest „taki od zawsze”.
  • Pacjent nie stosuje się do zaleceń terapii, albo stosuje się pozornie.
  • Terapia zatrzymuje się w miejscu.
  • Pacjent nie widzi wpływu swojego zachowania na otoczenie/innych ludzi.
  • Przyjmuje konieczność zmiany, ale unika wprowadzenia ich.
  • Uważa, że jego problemy osobowościowe są akceptowalne i naturalne- traktuje trudności jako fundament swojej tożsamości: Nie mogę sobie wyobrazić żadnego innego stanu.
  • Pacjent ma problemy w relacjach z ludźmi (intymnych, koleżeńskich, na gruncie zawodowym).
  • Wpada często w różnego rodzaju tarapaty.
  • Ma trudności w kontrolowaniu emocji, zachowań.
  • Może dręczyć go smutek, może zauważać, że inni przez niego cierpią.

* konkretnie mówi tak Beck w książce Terapia poznawcza zaburzeń osobowości

Muszę podkreślić, że według mojej szkoły terapii (DBT), jeśli pacjent nie robi postępów w terapii, nie stosuje się do zaleceń, terapia zatrzymuje się w miejscu, to jest sprawą terapeuty, by to zmienić. DBT specjalizuje się w zaburzeniach osobowości i zakłada, że takie sytuacje mogą mieć miejsce. Dlatego ma specjalne metody rozwiązywania takich problemów.

Zaburzeń Osobowości jest wiele rodzajów. Siłą rzeczy powyższy opis jest bardzo ogólny. DBT powstała z myślą o pacjentach borderline i w tym zaburzeniu nasz zespół się specjalizuje. Aktualnie powstają nowe odmiany DBT, które uznane zostały za skuteczne i można je stosować również w innych problemach, to ważne, ponieważ pacjenci z zaburzeniami osobowości zwykle mają więcej niż jedno zaburzenie osobowości. Na przykład w badaniach Gunderson, Zanarini, Kisiel, z 1991 roku aż 90-97% pacjentów borderline miało dodatkowe zaburzenie osobowości. W innych badaniach około 25% osób z zaburzeniem osobowości miało 2 lub więcej zaburzeń osobowości (Zimmerman, Rothschild, 2005).

 

Zaburzenia Osobowości wdł DSM 4

(zaburzenia osobowości wraz z linkami do artykułów, czasami jest więcej niż jeden artykuł)

WIĄZKA A: zachowania dziwaczne i ekscentryczne

  • Paranoiczne zaburzenie osobowości (Paranoid Personality Disorder) skrót PPD
  • Schizoidalne zaburzenie osobowości (Schizoid Personality Disorder) skrót SPD
  • Schizotypowe zaburzenie osobowości (Schizotypal Personality Disorder) STPD

WIĄZKA B: zachowania niekonsekwentne, emocjonalne, dramatyczne

WIĄZKA C: zachowania lękowe, związane z niepokojem, obawami

dodatkowe (są w kwestionariuszu, ale nie są opisane w podstawowych kryteriach diagnostycznych DSM 4)

  • Bierno-agresywna  – negatywistyczna (Passive–Aggressive Personality Disorder) skrót PAPD
  • Depresyjna

stopniowo uzupełniamy opisy wszystkich zaburzeń osobowości