Osoby bliskie, czy terapeuci cierpiących na zaburzenie osobowości borderline często spotykają się z deklaracją chorego, że ten zamierza się zabić. W głowie osób bliskich często rodzi się wtedy pytanie na ile poważna jest to groźba. Czy należy ją traktować poważnie? Dlaczego myśl o samobójstwie w ogóle się pojawiła.

Badania pokazują, że 70% osób cierpiących na borderline próbowało przynajmniej raz odebrać sobie życie. Śmiertelność w wyniku próby samobójczej wynosi w przypadku populacji osób z borderline 10%. Oznacza to, że 1 na 10 osób zdiagnozowanych jako BPD umrze w wyniku targnięcia się na własne życie. Wskaźnik ten jest podobny jak w przypadku osób ze schizofrenią. Różnica jest tylko taka, że schizofrenia dotyka 1% populacji, a zaburzenie osobowości typu borderline ok 2-3%, a nawet 5.9% w nowych badaniach. Oznacza to, że o wiele więcej osób z borderline niż ze schizofrenią umrze śmiercią samobójczą. Ryzyko podjęcia próby samobójczej u osób z BPD jest 50 razy większe niż w populacji ogólnej. Te smutne statystyki każą nam brać poważnie i zwracać uwagę na każdą deklarację ze strony pacjenta odnośnie samobójstwa, a także dokładnie przyglądać się potencjalnym symptomom wskazującym na taki zamiar.

Kiedy ryzyko samobójstwa jest największe?

Najmniejsze ryzyko popełnienia samobójstwa występuje u pacjentów objętych leczeniem. Psychoterapia połączona z leczeniem farmakologicznym i możliwość kontaktu z terapeutą zwykle prowadzą do pozytywnych rezultatów i uniknięcia samobójstwa. Ryzyko zwiększa się jednak, gdy pacjent cierpi dodatkowo na zaburzenia odżywiania, używa narkotyków i nadużywa alkoholu, podejmuje ryzykowne zachowania seksualne. Próba samobójcza w wywiadzie jest wskaźnikiem największego ryzyka.

Czynniki ryzyka

Najczęstszym powodem podjęcia próby samobójczej jest porzucenie przez bliską osobę (realne lub antycypowane), odrzucenie ze strony grupy społecznej, poczucie bólu i pustki. Ból psychiczny w zaburzeniu osobowości z pogranicza porównywany jest przez Linehan do bólu poparzeń 3 stopnia na większości powierzchni ciała. Ból jest tak silny, że jedynym wyjściem dla osoby cierpiącej wydaje się być śmierć.

Tendencje samobójcze, kiedy hospitalizacja?

Jak wskazują wyniki szeregu badań, hospitalizacja po próbie samobójczej osóby z BPD nie przynosi pozytywnych rezultatów i nie daje gwarancji, że pacjent nie podejmie takiej próby kolejny raz. Wnioski z badań pokazują wręcz tendencję odwrotną. Pacjenci, którzy trafiają na oddziały psychiatryczne po targnięciu się na własne życie, doświadczają uwagi ze strony innych, często znajdują się wtedy w środowisku, które ich akceptuje, w szpitalu nawiązują relacje. To wszystko sprawia, że zachowanie samobójcze może być pozytywnie wzmocnione. Natomiast po wyjściu ze szpitala nadal muszą się zmierzyć ze swoimi problemami, często jeszcze większymi (np. zaległości w szkole/studiach/pracy). Często prowadzi to do podtrzymywania zachowań suicydialnych.
Oczywiście, czasami hospitalizacja jest konieczna, ale powinna być stosowana w ostateczności, kiedy nie ma kto przypilnować bezpieczeństwa osoby z tendencjami samobójczymi, kiedy nie ma kogoś, kto pomógłby tej osobie przetrwać kryzys.

Tolerowanie Bólu

Osoby cierpiące na borderline muszą, aby uniknąć kolejnych prób samobójczych, nauczyć się tolerować ból. Aby to mogło się zadziać, rodzina oraz terapeuta powinni wysłuchać i empatycznie podchodzić do osób cierpiących. Należy też unikać uporczywych pytań odnośnie powodów podjęcia próby samobójczej. W zamian za to konieczne jest uprawomocnianie emocji pacjenta. W tym celu często potrzebna jest terapia, a właściwie trening umiejętności najbliższych pacjenta. Jak podkreśla M. Linehan – ryzyko popełnienia samobójstwa jest sprawą priorytetową w terapii i regulacja tych zachowań powinna być celem pierwszorzędnym.