psychoterapia zaburzeń lękowych: ataki paniki

Chociaż specjalizuję się w psychoterapii zaburzeń osobowości, to nie sposób pominąć terapię ekspozycyjną zaburzeń lękowych. A to dlatego, że jest to jedna z terapii o najwyższej skuteczności jaką zna współczesna terapia.

Mówi się o 75% skuteczności !

Poza tym osoby z zaburzeniami osobowości również cierpią na ataki paniki, PTSD, fobie i wszelkie inne zaburzenia lękowe, które leczy się ekspozycją.

Terapia dialektyczna, czy akceptacji i zaangażowania również opiera się na ekspozycji. Bo czym jest zaprzestanie unikania różnych sytuacji, emocji, myśli, bycie w kontakcie w z chwilą obecną, jak nie ekspozycją właśnie? Wielką ekspozycją na życie, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne. W przypadku osób cierpiących na zaburzenie osobowości z pogranicza, najczęściej występuje fobia emocji, czyli potrzebna jest ekspozycja na emocje.  Ale wracając do tematu.

 

Ataki Paniki

 

Jak powstają ataki paniki:

  1. Im bardziej osoba unika sytuacji, które wywołują ataki paniki, tym bardziej rośnie lęk.
  2. Im bardziej rośnie lęk, tym gorsze stają się ataki paniki.
  3. Im gorsze stają się ataki paniki, tym bardziej osoba unika sytuacji, które wywołują ataki paniki.  Wracamy do punktu nr 1.

Mam dobrą i trochę gorszą wiadomość
Dobra wiadomość to taka, że jednym z najbardziej skutecznych i najszybszych leczeń, jakie zna współczesna terapia, to leczenie napadów paniki.

Gorsza wiadomość, jest taka, że leczenie polega na ekspozycji…i wielu terapeutów ma z tym problem, niektórzy pacjenci początkowo również, ale po psychoedukacji są raczej zaciekawieni. Przynajmniej takie są moje doświadczenia, oraz doniesienia z literatury. Ekspozycja, oznacza wystawienie się na objawy paniki i wytrzymanie ich.

 

ATAKI PANIKI    NIE   SĄ NIEBEZPIECZNE

 

Większość ataków powodowanych jest lękiem przed nimi. Zwykłe doznania ( bicie serca, duszność z powodu gorąca w upalny dzień interpretowana jest, jako coś złego,np. jako atak serca i spirala lęku nakręca się).

Osoby również uważają, że nie są w stanie tolerować tych doznań, tutaj przydają się metafory ACT, na przykład radio lęk FM poniżej. Przy okazji, leczenie ekspozycją, jest jak najbardziej w duchu ACT (zainteresowanych odsyłam na forum ACBS, gdzie wypowiadał się na ten temat Hayes). Jest również w duchu DBT (poza tym niezależnie od tego, jakie osoba ma zaburzenie osobowości doskonale leczy zaburzenia lękowe, dla zainteresowanych załączyłam film na samym dole).

 

Zamiast tłumaczyć pacjentowi, że strach jest nieuzasadniony, lepiej żeby doświadczył tego na własnej skórze.

Ekspozycja IN VIVO

 

Oznacza, że osoba doświadcza sytuacji, które wywołują ataki paniki w środowisku naturalnym. Zaczynamy z łatwiejszymi sytuacjami, a potem przechodzimy do trudniejszych. Nie można stosować zachowań, które pozwalają zmniejszyć nieprzyjemne doznania. Jeśli miałoby, to być niebezpieczne (np. podczas prowadzenia samochodu, trzeba zjechać na pobocze i zaczekać aż atak minie i potem kontynuować prowadzenie samochodu) ale nie dzwonić do przyjaciół/rodziny po wsparcie, czy pomoc.

Ekspozycja dotyczy zarówno miejsc, jak i aktywności, ludzi, których się wcześniej unikało. Trzeba ją robić często i jak najdłużej pozostawać w niekomfortowej sytuacji. Tylko wtedy będzie efektywna. Nie jest konieczne, by symptomy lęku minęły podczas ekspozycji, chyba, że jednym z przekonań osoby jest przekonanie, że lęk będzie trwał wiecznie.

Bardzo ważne jest niekorzystanie z zachowań zabezpieczających, które zmniejszają symptomy, pozwalają uniknąć napadu paniki. Typowe zachowania zabezpieczające to: odwaracanie uwagi, posiadanie przy sobie leków, bycie w pobliżu domu, bycie z osobą zapewniającą wsparcie.

Ekspozycja interoceptywna

 

Polega na sprowokowaniu napadu paniki w gabinecie psychoterapeuty.

Osobie jest łatwiej, kiedy przebywa w bezpiecznej przestrzeni gabinetu. Może to być wstępem do późniejszej samodzielnej ekspozycji in vivo.

  • bieganie w miejscu/po schodach- by wywołać bicie serca
  • kręcenie się w kółko, na krześle- odczucie mdłości/kręcenia się wgłowie
  • duszność – oddychanie przez słomkę
  • derealizacja, dyssocjacja- bardzo głębokie oddychanie przez 5 minut (hiperwentylacja)
  • zawroty głowy- głowa miedzy kolana i szybkie podniesienie głowy

Jeśli pacjent nie chce robić ekspozycji interoceptywnej, można zrobić ekspozycję wyobrażeniową, aczkolwiek zadziała tylko, jeśli potrafi wyobrazić sobie swoje objawy ze szczegółami. Więcej można przeczytać w książce wydawnictwa WUJ