Zaburzenie Osobowości Zależnej i Borderline

Według badań od 16% do nawet 50 % osób z zaburzeniem z pogranicza ma dodatkowo również zaburzenie osobowości zależnej, przypominam więc, że rzucanie tekstami w stylu border, psychopata, to jest nie dość że szkodliwe, ale też nietrafne, bo po pierwsze same diagnozy są skomplikowane, po drugie za diagnozami stoją ludzie z krwi i kości, którzy cierpią i desperacko próbują przeżyć i się zmienić.

Zależne zaburzenie osobowości (Dependent Personality Disorder) DPD

Osobowość zależna jest zaburzeniem osobowości cechującym się brakiem zrównoważenia w relacjach interpersonalnych, liczy na opiekę i pomoc, stara się podporządkować innym.
Ludzie o osobowości zależnej na zewnątrz są ciepli i serdeczni, ale wewnątrz uważają się za bezradnych i boją się cokolwiek robić samodzielnie. Składają swoje życie w ręce partnerów i kurczowo się ich trzymają, ograniczając im swobodę i narażając się na porzucenie. Często tak kierują swoim życiem, aby nie stać się samodzielnymi, aby np. nie zdobyć zawodu.
Gdy związek się rozpada mają zaniżoną samoocenę i wycofują się w głąb siebie, przygnębieni, w napięciu, a nawet w depresji.

Osoby o cechach osobowości zależnej uważają się za bezradne, nieudolne i boją się cokolwiek zrobić samodzielnie. Poszukują osób, na których ręce mogą złożyć rozwiązywanie problemów dnia codziennego, a także tych najważniejszych,  życiowych. Oczekują, że inni będą ich instruować, co i jak robić, nawet w codziennych sprawach, obowiązkach, którymi się zajmują od lat.
W zamian są gotowe całkowicie się podporządkować. Spełniają każde potrzeby i oczekiwania, byle nie zostać opuszczonym.

Dzieje się tak, gdyż jej tożsamość jest nierozerwalnie spleciona z osobami, z którymi jest w bliskich relacjach i każda myśl o rozdzieleniu powoduje silny lęk. Utrata związku może być przeżywana na równi z utratą własnego „ja”. Pod tym lękiem przed utratą bliskiej osoby jest rozpaczliwe poczucie, że sama nie jest w stanie radzić sobie w życiu. Ma to swoje konsekwencje. W sytuacjach nieporozumień osobie zależnej trudno wyrażać wobec innych emocje, które mogłyby zakłócić lub zachwiać relację. Woli więc unikać waśni, gdyż te także mogą ją narazić na lęk przed utratą bliskiej osoby. Kiedy już zdarzą się sytuacje konfliktowe stara się je załagodzić i pierwsza „wyciąga rękę na zgodę”.

W związkach osobom zależnym trudno podjąć rolę żony, męża czy po prostu partnera, w drugiej osobie szukają kolejnego opiekuna, który będzie brał odpowiedzialność za ich życie. Także wobec dzieci trudno przyjąć im postawę osoby dorosłej, dzieci wręcz mogą stać się rywalami, z którymi trzeba współzawodniczyć o uwagę drugiego rodzica.
Osoby zależne często kierują swoim życiem w sposób uniemożliwiający zdobycie wyższych kwalifikacji, świadomie ograniczają swój rozwój i samodzielne funkcjonowanie (np. uzyskanie prawa jazdy, radzenie sobie w sprawach bankowych).

Cechy charakterystyczne osobowości zależnej

 

  • zachęcanie innych lub przyzwalanie im na przyjęcie odpowiedzialności za swoje ważne decyzje życiowe,
  • podporządkowanie własnych potrzeb potrzebom innych, od których jest się zależnym oraz nadmierne uleganie ich życzeniom,
  • niechęć do stawiania nawet racjonalnych wymagań osobom, od których jest się zależnym,
  • poczucie niewygody i bezradności w sytuacji osamotnienia z powodu nadmiernej obawy przed niezdolnością do zatroszczenia się o siebie,
  • nadmierna obawa przed opuszczeniem przez osobę pozostającą w bliskim związku i osamotnieniem,
  • ograniczona zdolność podejmowania codziennych decyzji bez zbędnego radzenia się innych osób i upewniania przez nich,
  • postrzeganie siebie, jako bezradnego, niekompetentnego i bezsilnego.

 

Przyczyny rozwoju osobowości zależnej

Rozwój osobowości wynika zarówno z czynników natury biologicznej, jak i z procesów rozwoju danej osoby w dzieciństwie oraz młodości. Osoby takie mogły doświadczyć w dzieciństwie niekorzystnych zdarzeń i takich metod wychowania, które przyczyniły się do osłabienia poczucia własnej niezależności i kompetencji, a także wzmocniły zależność od innych. Większość koncepcji na temat rozwoju osobowości zależnej wskazuje na fakt, że otoczenie systematycznie utrwalało zależność w dziecku na każdym etapie jego rozwoju. Nadmierna troskliwość i nadopiekuńczość rodziców, zaspokajanie wszelkich potrzeb dziecka i aktywne zniechęcanie go do samodzielności to zachowania, które mogą skutecznie stłumić naturalną ciekawość dziecka i dążenie do odkrywania własnych możliwości.
W każdym jednak przypadku trzeba uwzględnić indywidualną historię życia danej osoby, cechy rodziny, z której pochodzi, i uwarunkowania zachowania poszczególnych jej członków (np. rodziców), bez upraszczających osądów.

Leczenie   zaburzenia osobowości zależnej

Pacjenci zależni zwykle zgłaszają się po pomoc, kiedy dopadają ich objawy lękowe i depresyjne, ale najczęściej w momencie, gdy z jakiegoś powodu przestają czuć się bezpiecznie – może to być rozpad związku, utrata bliskiej osoby zapewniającej wsparcie, życiowa konieczność podjęcia bardziej odpowiedzialnych zadań – wtedy często pojawiają się lęki, ataki paniki, depresja, objawy somatyczne, które są bezpośrednią przyczyną szukania pomocy.
Podstawową metodą leczenia jest psychoterapia, podczas której można zrozumieć źródła problemów, sposoby utrzymywania relacji z bliskimi oraz nauczyć się wchodzenia w relacje w sposób, który prowadzi do indywidualizacji a nie podporządkowywania się. Choć oczywiście leczenie bardzo różni się w zależności od współwystępujących problemów.
W terapii tych osób pojawia się dylemat – aby poradzić sobie z zależnością pacjent musi najpierw stworzyć relację zależności z terapeutą. A bycie w relacji z terapeutą powoduje, że sama terapia dostarcza wszystkiego czego osoba zależna potrzebuje. Taka terapia może trwać bez końca. Tylko reflektowanie tego problemu może pomóc uruchomić naturalne siły dążące do rozwoju niezależności osoby zależnej. Terapeuta musi być bardzo uważny, by nie przedłużyć zanadto terapii.